Bryll w drzeworycie

Tomik składa się z 12 wierszy i waży blisko 100 kilogramów. Każdy utwór, wytłoczony na ręcznie robionym papierze, oprawiony jest w drewniane okładki o wymiarach 50 x 70 cm. Okładki zaś to wielkie barwne drzeworyty, które same w sobie stanowią dzieło sztuki.

- To jest naprawdę Bryll od deski do deski – śmieje się Marek Jaromski, plastyk i rzeźbiarz, autor owych jedynych w swoim rodzaju ,księgorytów”.

,Rok polski” Ernesta Brylla wydany w tak oryginalnej postaci ma być główną atrakcją śląskiego stoiska na Międzynarodowych Targach Książki, które rozpoczną się 18 października we Frankfurcie. Stoisko to przygotowuje w imieniu całego regionu Biblioteka Śląska i ona też stanie się po Targach właścicielem drzeworytów. Będą eksponowane w holu głównym Biblioteki.

Księgi zaczęły powstawać w kwietniu, w pracowni Marka Jaromskiego pod Warszawą. Wtedy jeszcze nikt nie myślał o Frankfurcie. Po prostu – artysta zafascynowany wierszami Ernesta Brylla postanowił je wyrzeźbić.

- Poznaliśmy się z Ernestem na jakimś koncercie – wspomina Jaromski. – Jego żonie spodobały się moje prace, kupiła dwie do ich domu. Trochę prowokacyjnie powiedziałem wtedy, że znam wiersze Brylla z przeszłości i wcale mi się nie podobają. Na to poeta podarował mi tomik ,Wieczernik”, który mnie, o dziwo, zachwycił. Postanowiłem go wystawić, zrobić jakąś artystyczną instalację. Ale zaraz potem dostałem ,Rok polski” i to było to – powiedziałem Bryllowi, że zrobię mu z tego książki rękodzielnicze, takie jak sprzed Gutenberga.
Ernest Bryll zrazu nieufnie przyglądał się wielkim lipowym dechom, które stopniowo zaczęły pokrywać się drzeworytami. Stanowiły je przeróżne motywy: rośliny, zwierzęta, anioły, twarze znajomych. – Na jednej z okładek Marta, młodsza córka Ernesta, narysowała kota, wieloryba z wodotryskiem i żyrafę do góry nogami. Wyrzeźbiłem jej to – śmieje się Jaromski.
Na wszystkich deskach Bryll musiał złożyć autograf, na każdej inny. Podpisy zostały utrwalone w drzeworycie i nasączone różnymi kolorami farb. Każdy ,księgoryt” jest więc osobiście sygnowany przez poetę.

Księgi powstały na pograniczu dwóch technik rzeźbiarskich: drzeworytu i linorytu. Ten pierwszy to okładki; linorytem są same wiersze odbite z matrycy wykonanej przez artystę w linoleum. Wycięcie jednego wiersza trwało dwa tygodnie; tekst musiał powstać w lustrzanym odbiciu, każda litera odwzorowana jest więc ,odwrotnie”. Powstała w ten sposób matryca przepuszczana była następnie wraz z arkuszem papieru przez specjalną prasę, która wytłaczała w papierze wycięty tekst. Potem wystarczyło przeciągnąć po literach wałkiem z dowolnym kolorem farby i wkleić w drzeworytowe okładki. W miarę potrzeby z każdej matrycy będzie można robić kolejne odbitki wierszy.

- Już od lat nie robię tzw. nakładów, tzn. większych ilości jakiegoś dzieła – mówi Jaromski. – Interesują mnie tylko matryce, które traktuję jak skończone dzieła sztuki.
Bardzo ciekawy jest papier, na którym artysta odbił wiersze. Robi go ręcznie w swej pracowni z papy celulozowej rozrabianej w pralce Frania. Opracował w tym celu specjalną technikę, którą nazywa ,laniem papieru” (w odróżnieniu od ,czerpania”). Taki arkusz, nalany na sito, odsączony i wysuszony, jest gruby, mięsisty i posiada oryginalną fakturę. Wygniatane w takim podłożu litery prezentują się bardzo efektownie.

Ernest Bryll widzi w ,księgorytach” Jaromskiego bardziej dzieło plastyczne niż swoją własną poezję. – To niezwykła przygoda bibliofilska, czegoś podobnego nigdy dotąd nie widziałem – mówi poeta. – Ze względu na moje dawne związki za Śląskiem cieszy mnie, że po targach we Frankfurcie drzeworyty pozostaną w Katowicach.

podpis: Ernest Bryll prezentuje jedną ze stron i okładkę ,księgorytów”.

Autor artykułu: EWA DEREŃ

Tags: bryll, drzeworycie

This entry was posted on Wednesday, October 11th, 2000 at 6:54 pm and is filed under Archiwa z Dziennika Zachodu. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Responses are currently closed, but you can trackback from your own site.

Comments are closed.

Archiwum Dziennik Zachodu

Bryll w drzeworycie